Պատմության մեջ առաջին անգամ փոշին հավաքելու մեքենան ստեղծվել է 19-րդ դարի վերջին: Որպեսզի այն կառավարվեր, անհրաժեշտ էր երկու մեծ տղամարդկանց միջամտությունը, քանի որ նրանցից մեկը պետք փուքսը փչեր, իսկ մյուսը պետք է քաշ տար խողովակը: Սրա հետ մեկտեղ փոշին չէր հավաքվում, փչում էր դեպի կողքերը: Այս գաղափարը որոշեց կատարելագործել ինժեներ Հյուբերտ Սեսիլ Բուտը 1901 թվականին: Նրա փոշեկուլը արդեն չէր փչում փոշին, այլ ներքաշում էր հատուկ փոշեհավաքիչ ֆիլտրի մեջ: Փոշեկուլի վակուումային պոմպի հզորությունը հինգ ձիաուժ էր և աշխատում էր բենզինով:
Առաջին օրինակը բավականին ծանրաշարժ էր և շատ աղմուկ էր բարձրացնում, այդ պատճառով փոշեկուլը աշխատանքի ժամանակ, որպես կանոն, մնում էր դրսում, պատուհանից ներս մտցնում էին միայն խողովակը, որը պետք է ներքաշեր փոշին:
Ուեսթմինսթերյան աբբայությունը հատուկ 1902 թվականին ձեռք է բերում Բուտի փոշեկուլը, որպեսզի նախքան Էդվարդ 7-րդի թագադրումը` մաքրեն գորգը: Նման գովազդից հետո հաջողության նոր ուղղությունը երաշխավորված էր:
Դրանից միանգամից օգտվեցին մրցակիցները: Շուտով նրանք առաջարկեցին փոշեկուլի ավելի հավաք տիպար, որն աշխատում էր էլեկտրական եռաֆազ շարժիչով: Էլեկտրական շարժիչի ներդրումը դարձավ շատ կարևոր իրադարձություն փոշեկուլի զարգացման պատմության մեջ, այն լուծեց սարքը տանը օգտագործելու խնդիրը. աշխատում էր ցածրաձայն և արդեն բենզինի այրումից բանեցված գազ չէր արտանետում:
1908 թվականին ամերիկյան W. H. Hoover Company ընկերությունը թողարկեց փոշեկուլի հավաք տիպար՝ tin model անվանումով, որը կշռում էր 20կգ (համեմատության համար նշենք, որ մրցակիցների փոշեկուլները կշռում էին 50կգ):
Փոշեկուլը նման էր ցինկապատ շրջված դույլի, որին հարմարեցված էր փայտե բռնակ: Բռնակի տակ ամրացված էր թանզիֆե տոպրակ, որը կատարում էր փոշեհավաքող գործառույթ, փոշեհավաքի արտաքին մասը երեսպատված էր սատինով: Ըստ արտադրողի՝ այս փոշեկուլը ոչ միայն գերազանցորեն հեռացնում էր փոշին հատակից և հատակաճեղքերից, այլև այն կարելի էր օգտագործել մազերը չորացնելու համար:
Աքսել Վեններ Գրենը՝ շվեդական Electrolux ընկերության հիմնադիրը, 1912 թվականին առաջարկեց փոշեկուլների մեջ օդային պոմպի փոխարեն օդափոխիչ տեղադրել, դրա արդյունքում կենցաղային տեխնիկայի զանգվածը 14 կգ պակասել է: Բայց պատմության մեջ մտավ փոշեկուլ Model V-ը, որը թողարկվեց 9 տարի անց 1921թ. հենց սա էլ համաշխարհային հռչակ բերեց ընկերությանը:
Գործնականում, մինչև 20-րդ դարի վերջը կենցաղային տեխնիկա արտադրող բոլոր ընկերությունները պատճենում էին անիվների վրա շարժվող մետաղական մխոցը, որը ճկուն խողովակով միացված էր մի քանի շարժական ագուցումներ ունեցող ներքաշող խոզանակին:
Միայն 20-րդ դարի երկրորդ կեսի տեխնոլոգիաները թույլ տվեցին ստեղծել փոշեկուլների նոր տարատեսակություն` լվացող, ներկառուցված, բազմաստիճան զտման համակարգով և ռոբոտ- փոշեկուլներ:
Հարկ է նշել նաև, որ 2002 թվականին փոշեկուլի պատմության մեջ հայտնվեց նոր գլխավոր, Electrolux ընկերությունը ստեղծեց առաջին ռոբոտ-փոշեկուլը ՝ օգտագործելով արհեստական ինտելեկտի ալգորիթմը՝ «Տրիլոբիթը»: Ռոբոտ-փոշեկուլը բավականին հավաք է, ունի սկավառակի ձև, ըստ որոշակի ալգորիթմի, այն շրջում է սենյակում, և միևնույն ժամանակ, այն հեշտությամբ կարողանում է ճանաչել անկյունները, պատերը և աստիճանները:
Վերջացնելով մաքրումը՝ փոշեկուլը վերադառնում է լիցքավորման վայր:
Վալերի Բալասյան 